Blog - De overgang
De overgang! Naast sociale zekerheid niet het meest sexy onderwerp om ter sprake te brengen.
Toch is het tegenwoordig een onderwerp die de WIA Consultants regelmatig ter sprake brengen aan tafel bij werkgevers. Waarom? Zo’n 2 miljoen vrouwen in Nederland zitten in de overgang. Circa 80% ervaart klachten van de overgang. Klachten die zo heftig kunnen zijn, dat het invloed heeft op hun dagelijks leven en verzuim tot gevolg kan hebben. Uit een ledenpanel van IZZ blijkt dat 40% van de vrouwen merkt dat het werk er onder lijdt.
Het kunnen klachten zijn die verkeerd geïnterpreteerd worden, waardoor bijvoorbeeld de diagnose overspannen of burn out wordt gegeven. Met alle gevolgen van dien. De behandeling en interventies die je kunt inzetten voor een medewerker met een burn out gaan namelijk niet werken. Die lossen het probleem van de overgang (namelijk disbalans in het hormoonstelsel) doorgaans niet op. Het gevolg is dat de medewerker langer verzuimt dan nodig is. We zien ook dat vrouwen door langdurige klachten zelf de keuze maken om minder te gaan werken of eerder met pensioen gaan. Je denkt misschien dat dit laatste een mooie oplossing is. De waarheid is dat we deze medewerkers hard nodig hebben. Veel vrouwen werken in de zorg of in het onderwijs. Branches waar nu al een groot te kort is aan arbeidskrachten. De SER¹ heeft onderzocht dat in 2040 25% van werkend Nederland in de zorg zal moeten werken om de vraag in de zorg aan te kunnen. Het is zonde als we waardevolle medewerkers van de arbeidsmarkt vroegtijdig zien verdwijnen als gevolg van een levensfase waar je zelf de regie op kunt nemen.
Op de overgang heerst een taboe. Ja, er wordt door vrouwen in de overgang onderling genoeg over gesproken. Daar buiten maar zeer weinig. Laat staan met de werkgever. Als je daar over nadenkt is dat best gek. Ondanks het feit dat vrouwen er meerdere jaren last van kunnen hebben. Alle levensfases worden besproken met werkgevers en kan er over het algemeen gerekend worden op begrip. Bijvoorbeeld een zwangerschap, ziekte of rouwverwerking. Bij de overgang is dat anders. Dat wordt amper besproken. Zelfs niet in de spreekkamer van de huisarts of bedrijfsarts. Dat heeft onder andere te maken met het feit dat vrouwen in die leeftijdscategorie nog maar relatief kort op de arbeidsmarkt aanwezig zijn. In 1900 was de gemiddelde leeftijd die vrouwen haalde ongeveer 50 jaar. Vrouwen die ouder werden, hadden wel met de overgang te maken, maar werkte niet bij een werkgever. Mijn oma (1929) moest bijvoorbeeld stoppen met werken toen ze ging trouwen. Mijn moeder (1951) moest nog stoppen met werken toen ze zwanger werd. Als je het zo bekijkt is het ook relatief nieuw voor werkgevers. Hiernaast denken de meeste vrouwen die in de overgang zitten: “Het gaat wel weer over”.
"Het gaat wel weer over"
Bij de vrouwen die in de overgang zitten heerst vaak de mentaliteit: “Het is nu eenmaal zo”. “Het hoort er nou eenmaal bij”. “Het gaat wel weer over”.
Dat is zonde. Met de juiste acties of interventies kunnen klachten verminderen of verdwijnen en daardoor kunnen vrouwen zich zoveel beter voelen.
Laatst bracht ik dit onderwerp ter sprake bij een onderwijsinstelling, waarvan bijna 50% van het personeel bestond uit vrouwen in de leeftijd vanaf 45 jaar. De mannelijke adviseur die ik tegenover me had, wist zich eigenlijk geen houding te geven. Toen ik vroeg wat hij zo lastig vond aan dit onderwerp antwoordde hij dat hij hier echt helemaal niets van afweet en geen idee heeft hoe hij dit kan aanpakken. Kennis over de overgang en het bespreekbaar maken zijn wat mij betreft de elementen waar we aan moeten werken om dit onderwerp uit de taboesfeer te halen.
In mijn late tienerjaren heb ik mijn moeder enorm zien worstelen met overgangsverschijnselen. Een periode die een enorme indruk op mij heeft achtergelaten en een grote impact heeft gehad op ons gezin. Mijn moeder had naast de gangbare klachten als opvliegers, namelijk zeer depressieve klachten. Klachten die niet werden gekoppeld aan de overgang. Dat vond haar toenmalige huisarts onzin.
De klachten werden gekoppeld aan overspannenheid, traumatische ervaringen uit haar jeugd, stress etc. Gelukkig voelde zij zelf goed aan dat dit de oorzaak niet kon zijn en bleef zoeken naar een oplossing. Uiteindelijk kwam ze terecht bij een overgangsconsulent. Het luisterend oor, haar adviezen en (misschien wel het belangrijkste) erkenning dat het overgangsklachten zijn en niet anders dan dat, heeft haar verder geholpen en is ze er weer bovenop gekomen.
Mijn oma, inmiddels 92 jaar, heeft zeer lang overgangsverschijnselen gehad. Voornamelijk opvliegers. Mijn oma is ook de enige bejaarde in Nederland die het altijd warm heeft. Ze trekt bij 18 graden nog haar vest uit. Ik herinner me haar als klein kind ook dat ze het vaak warm had. Met een waaier probeerde ze wat verkoeling te krijgen voor de opvlieger die ze had. Ik voelde ook haar ongemak die zij voelde als het zweet te pas en te onpas over haar voorhoofd liep.
Vaak wordt er gezegd dat je naar je moeder kunt kijken hoe haar overgang is verlopen om te voorspellen in hoeverre je zelf klachten krijgt. Dus…….. Nu is dat niet wetenschappelijk aangetoond. Wel lijkt er een trend te zijn met de leeftijd waarop je moeder in de overgang is gegaan. Nu ben ik zelf 42 jaar en begin ik al de eerste verschijnselen op te merken. Dat is ook de reden waarom ik mij behoorlijk heb verdiept in de overgang en nascholing heb gevolgd.
Gelukkig is er steeds meer bekend over de overgang en zijn er steeds meer specialisten zoals overgangsconsulenten en bijvoorbeeld gynaecologen die hier veel meer aandacht voor hebben. Ook de ontwikkeling op het gebied van preventie (leefstijl) en curatie (verbeterde hormoontherapie) heeft niet stilgestaan. Dit najaar volgen er dan ook workshops binnen RoBeFit. Ik heb daarvoor vooronderzoek gedaan en 3 collega’s gevraagd waar zij tegen aan lopen en waar zij behoefte aan hebben. Ik heb ze verzocht de vragenlijst door te sturen naar andere vrouwen, waarvan ze weten dat zij verschijnselen van de overgang ervaren. De reacties waren overweldigend!
Het onderwerp leeft en er is behoefte aan kennis en het uitwisselen van ervaring. Voor mij nog meer reden om dit onderwerp op de kaart te zetten.
De workshop
In de workshop gaan we ervaringen uitwisselen. Daarnaast komen de volgende onderwerpen aan bod. - Wat gebeurt er fysiek tijdens de overgang - Welke klachten gaan hiermee gepaard en waarom - Wat kun je zelf doen aan overgangsklachten - Hoe maak je de overgang bespreekbaar met je leidinggevende Ik nodig alle vrouwen uit om deel te nemen. Alle vrouwen krijgen vroeg of laat namelijk te maken met de overgang. Speciaal voor leidinggevenden en casemanagers volgen er in het najaar ook workshops. Via WIJ kun je je inschrijven. ¹ Publicatie SER-verkenning: Zorg voor de toekomst, 19-06-2020